تحلیل محتوای کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی و فارسی (خوانداری) و هدیه‌های آسمان و علوم تجربی پایه پنجم و ششم ابتدایی بر اساس مفاهیم اخلاقی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره). تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره). تهران، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه شهید بهشتی. تهران، ایران.

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی مفاهیم اخلاقی به دانش‌آموزان در کتاب‌های درسی پایه پنجم و ششم مقطع ابتدایی انجام شد.
روش: برای دستیابی به اهداف پژوهش از روش تحلیل محتوا در دو گام استفاده شد. در گام اول به‌صورت کیفی، روش تحلیل محتوای عرفی یا استقرایی برای شناسایی مقوله‌ها به کار گفته شد. در گام دوم، پس از دستیابی به مقوله‌ها، به‌صورت کمی و نظام‌مند و عینی، به بررسی مقوله‌ها پرداخته شد. جامعه آماری این پژوهش، کلیه کتاب‌های فارسی (خوانداری)، مطالعات اجتماعی، هدیه‌های آسمان و علوم تجربی سال تحصیلی 1398-1399 پایه پنجم و ششم ابتدایی که شامل 8 جلد کتاب بود نمونه‌گیری در این پژوهش به شیوه‌ی نظری انجام‌شد و ملاک دسته‌بندی دروس، وجود محتوای اخلاقی در ساختار دروس کتاب در نظر گرفته شد.
یافته ها: یافته‌ها نشان داده است که متأسفانه چیدمان مفاهیم اخلاقی در کتب درسی موردتوجه قرار نگرفته است و از میان 12 مفهوم اخلاقی، تنها «تفکر»، «رفتار نیک»، «همکاری» موردتوجه قرارگرفته است و سایر مفاهیم از نظر تعداد تکرار و تنوع چینش در پایه‌های مختلف فاقد کارایی لازم هستند.
نتیجه گیری: پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت و اخلاق، باید به بررسی دوباره‌ی محتواهای اخلاقی کتاب‌های درسی پرداخته و نحوه‌ی ارائه این مفاهیم را بررسی کنند.

کلیدواژه‌ها


Hardman E L. (2015). What Are They Thinking? The Moral Judgment of Children With Emotional and Behavioral Disorders. Remedial and Special Education, 36(3): 143-153. Javed A., Kausar R., & Khan N. (2014). Effect of School System and Gender on Moral Values and Forgiveness in Pakistani School Children. Malaysian Online Journal of Educational Sciences, 2(4): 13-24. Kohlberg, L. (1969). Stage and sequence: The cognitive developmental approach to social-lization. In D. A. Goslin (Ed.), Handbook of socialization theory and research (pp. 347-480). Chicago, IL: Rand McNally. Sengsavang S, Krettenauer T. (2015). Children's Moral Self-Concept: The Role of Aggression and Parent–Child Relationships. Merrill-Palmer Quarterly, 61(2): 213-235. Tichy Michelle, Johnson David W, Johnson Roger T, Roseth, Cary J. (2010). The impact of constructive controversy on moral development. Journal of Applied Social Psychology, 40(4): 765-787.