پدیدارشناسی تجارب بی‌عدالتی آموزشی و پژوهشی دانشجویان مبتنی بر رویکرد قابلیت (مطالعه موردی: یک دانشگاه جامع دولتی در تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف از پژوهش حاضر، شناسایی بی‌عدالتی‌های آموزشی و پژوهشی موجود نسبت به دانشجویان در حین تحصیل بود. 
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر نوع هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی بود. به این منظور، از رویکر کیفی پدیدارشناسی بهره گرفته شد. جامعه این پژوهش، دانشجویان یکی از دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در سال تحصیلی 99-1398 بودند. تعداد 20 دانشجو طبق اصل اشباع نظری با روش نمونه‌گیری هدفمند و نمونه‌گیری معیار انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها از طریق انجام مصاحبه نیمه‌ساختاریافته صورت گرفت. روایی محتوایی ابزار مصاحبه توسط متخصصان موضوع و پایایی آن نیز با روش پایایی بین دوکدگذار با ضریب %78 مورد تأیید قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها نیز، روش تحلیل مضمون فان کام به کار گرفته شد.  
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که بی‌عدالتی آموزشی هشت مضمون اصلی و 45 مضمون فرعی و بی‌عدالتی پژوهشی پنج مضمون اصلی و 21 مضمون فرعی داشت. مضمون‌های اصلی بی‌عدالتی در زمینه آموزشی، شامل ضعف اساتید در یاددهی، جدی نگرفتن درس و آموزش، انتقادپذیری پایین اساتید، بی‌ضابطه‌بودن ارزیابی دانشجویان، تخریب انگیزه دانشجو، تحقیر دانشجو، به رسمیت نشناختن تنوع دانشجویان، و محدود بودن امکان دسترسی به استاد بودند. در زمینه پژوهشی نیز، مضمون‌های اصلی بی‌عدالتی شامل تبعیض در پذیری دکتری، ایجاد محدودیت در همکاری با اساتید، ضعف و تبعیض در ارائه راهنمایی علمی، نگاه ابزاری به دانشجو، و مشکلات تأمین منابع مورد نیاز پژوهش‌ها می‌شدند. این بی‌عدالتی‌ها به عنوان عواملی هستند که تأثیرات منفی بر ایجاد و تقویت قابلیت‌های اساسی دانشجویان، یعنی احترام و کرامت، دانش و تخیل، انسجام عاطفی، آمادگی یادگیری، صدا، داشتن آرزو، استدلال عملی، و روابط و شبکه‌های اجتماعی می‌گذارند.
بحث و نتیجه‌گیری: برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای اساتید با موضوع عدالت آموزشی و پژوهشی، افزایش تنوع اساتید و محتوای آموزشی ارائه‌شده متناسب با تفاوت‌های دانشجویان، توجه به نظرات دانشجویان در مسائل مختلف دانشگاه و رسیدگی به اعتراض‌های آنان، راهکارهایی هستند که برای رفع بی‌عدالتی‌های موجود توصیه می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


Abbas Zadeh S. (2015). Comparative study of the country’s five development plans regarding gender justice: with emphasis on Iran women higher education and comparing that with universal criteria. Women’s Studies, 6(11): 97–130.
Adib Y, Fathi-Azar E, Moulaqalqachi S. (2015). A study of the experiences of Tabriz University’s teachers and students about attention to research ethics: a phenomenological study. Culture Strategy Quarterly, 8(29): 149-178.
Bazargan A. (1995). Equality of oportunities in higher education: An image from the University of Tehran. Journal of Psychology and Educational Sciences, 1(4): 58–72.
Chiappero-Martinetti E, Sabadash A. (2014). The Capability Approach. Springer.
Dalkilic M, Vadeboncoeur J A. (2016). Re-framing inclusive education through the capability approach: An elaboration of the model of relational inclusion. Global Education Review, 3(3): 122–137.
Dar L. (2014). Toward a better understanding of equity in higher education finance and policy. Higher Education: Handbook of Theory and Research, 29: 535–571.
Dehnavi H A. (2005). An evaluation of family backgrounds of higher education applicants in 1982. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 10(4): 93–124.
Dei G J S. (2008). Indigenous knowledge studies and the next generation: Pedagogical possibilites for anti-colonial education. The Australian Journal of Indigenous Education, 37(S1): 5–13.
 Eskandari Z. (2016). Inequality and higher education: unequal opportunities and scientific activism. Master Thesis, Al-Zahra University.
Espinoza O. (2008). Creating (in) equalities in access to higher education in the context of structural adjustment and post-adjustment policies: the case of chile. Higher Education, 55(3): 269–284.
Fereidouni  S, Rouhani S. (2019). Higher education expansion policy in Iran and its impact on educational justice. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 25(2): 1–21.
Flick U. (2018). An introduction to qualitative research. sage.
Gale T, Molla T. (2015). Social justice intents in policy : an analysis of capability for and through education. Journal of Education Policy, 30(6): 810–830.
Gale T, Parker S. (2014). Navigating change: A typology of student transition in higher education. Studies in Higher Education, 39(5): 734–753.
Gall M. D, Borg W R, Gall J P. (1996). Educational research: An introduction. Longman Publishing.
Gharun M. (2004). Effects of family socio – economic status on demands for higher education. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 9(4): 43–74.
Gharun M. (2006). The examination and estimation of the effects of family socio – economic characteristics on demand for higher education. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 12(2): 91–109.
Giani M. S. (2016). Are all colleges equally equalizing? how institutional selectivity impacts socioeconomic disparities in graduates’ labor outcomes. The Review of Higher Education, 39(3): 431–461.
Hatakka M, Lagsten J. (2012). The capability approach as a tool for development evaluation - analyzing students’ use of internet resources. Information Thechnology for Development, 18(1, SI): 23–41.
Heidarzadeh A, Dehghan M, Shahmohamadipour P, et al. (2017). Relationship between educational equity, academic burnout and achievement among students at Kerman University of Medical Science. Educational Development of Judishapur, 7(4): 298–306.
Jacobs L. A. (2013). Fairness in Access to Higher Education in a Global Perspective. Springer.
Jamali E. (2010). The impact of socioeconomic status on the academic performance of students entering higher education in Iran. Iranian Higher Education, 3(10): 25–54.
Jerrim J, Macmillan L. (2015). Income inequality, intergenerational mobility, and the Great Gatsby curve: Is education the key? Social Forces, 94(2): 505–533.
Lihamba A, Mwaipopo R, Shule L. (2006). The challenges of affirmative action in Tanzanian higher education institutions: A case study of the University of Dar es Salaam, Tanzania. In Women’s Studies International Forum, (29): 581–591.
Lips A J A. (2011). A typology of institutional loan replacement grant initiatives for low- and moderate-income students. The Review of Higher Education, 34(4): 611–655.
Loots S,  Walker M. (2015). Shaping a gender equality policy in higher education: which human capabilities matter? Gender and Education, 27(4): 361–375.
Lord J E, Stein M A. (2018). Pursuing inclusive higher education in Egypt and beyond through the Convention on the Rights of Persons with Disabilities. Social Inclusion, 6(4): 230–240.
Mahdi M, YD Sorkhabi M, Rezaeizadeh M, Monadi M. (2020). The capability approach and equity in higher education: A meta-synthesis of students capabilities, IRPHE, 26(1): 1–22.
Mahlangu V P. (2020). Rethinking student admission and access in higher education through the lens of capabilities approach. International Journal of Educational Management.
Marzooghi R, Heidari M, Heidari E. (2013). The impact of educational justice on students’ academic burnout in the University of Social Welfare and Rehabilitation Science Tehran Iran. Strides in Development of Medical Education, 10(3): 328–334.
McCowan T. (2007). Expansion without equity: An analysis of current policy on access to higher education in Brazil. Higher Education, 53(5): 579–598.
McDonough P M, Fann A. J. (2007). The study of inequality. Sociology of Higher Education: Contributions and Their Contexts, 53–93.
Molla T. (2013). Higher education policy reform in Ethiopia: The representation of the problem of gender inequality. Higher Education Policy, 26(2): 193–215
Morley L. (2006). Hidden transcripts: The micropolitics of gender in Commonwealth universities. In Women’s Studies International Forum.(29): 543–551.
Morley L. (2012). As the world turns: Implications of global shifts in higher education for theory, research and practice. Emerald Group Publishing Limited.
Mosia P A, Phasha N. (2017). Access to curriculum for students with disabilities at higher education institutions: How does the National University of Lesotho fare? African Journal Of Disability, 6(1): 1-13.
Moustakas C. (1994). Phenomenological research methods. Sage.
Mutanga O, Walker M. (2015). Towards a disability-inclusive higher education policy through the capabilities approach. Journal of Human Development and Capabilities, 16(4): 501–517.
Noghani M. (2007). The impact of cultural capital inequality on the academic achievement of pre-university students in achieving higher education. Quarterly Journal of Education, 23(3): 71-102.
Okkolin M.-A, Koskela T, Engelbrecht P, Savolainen H. (2018). Capability to be educated—inspiring and inclusive pedagogical arrangements from Finnish schools. Journal of Human Development and Capabilities, 19(4): 421–437.
Omran I. S, Hajitabar M, Shafai A B. (2018). The relationship of educational justice with educational exhaustion in Mazandaran University students. Quarterly Research on Educational Leadership & Management, 4(16): 97–124.
Roshan A H. (2008). Distribution of admission opportunities to Iranian public universities. Social Welfare Quarterly, 8(30): 285–312.
Rueda R Z, Murallas-Sánchez D, Ortega-Zambrano C. (2021). Inclusive education and labour insertion from a capabilities approach: a phenomenological and functional diversity perspective. Revista de Investigación Educativa, 39(1): 265–282.
Teichler U. (2014). Higher education and the future social order: equality of opportunity, quality, competitiveness? The Future of the Post-Massified University at the Crossroads, Springer.
Testa D, Egan R. (2014). Finding voice: the higher education experiences of students from diverse backgrounds. Teaching In Higher Education, 19(3): 229–241.
UNESCO. (2017). A guide for ensuring inclusion and equity in education. UNESCO Paris.
Van Kaam A. (1966). Application of the phenomenological method. A. van Kaam, Existential Foundations of Psychology. Lanham, MD: University Press of America.
Vlachou A, Papananou I. (2018). Experiences and perspectives of Greek higher education students with disabilities. Educational Research, 60(2): 206–221.
Walker M. (2006). Higher education pedagogies: A capabilities approach. Open University Press and McGraw-Hill.
Walker M. (2019). The achievement of university access: conversion factors, capabilities and choices. Social Inclusion, 7(1): 52
Wells R, Cuenca R, Ramirez G B, Aragón J. (2018). Geographic mobility and social inequality among Peruvian university students. Higher Education, 75(3): 449–469.
Wilson-Strydom M, Walker M. (2015). A capabilities-friendly conceptualisation of flourishing in and through education. Journal of Moral Education, 44(3): 310–324.