بررسی عوامل مؤثر بر اضطراب و افسردگی حاکم در بین معلمان و تأثیر آن بر سلامت روان دانش آموزان

نویسندگان

1 دکترای روانشناختی، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

2 کارشناس ارشد، گروه آموزش زبان های بین المللی، پژوهشکدۀ مطالعات آموزش و پرورش، دره شهر، ایلام، ایران.

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر استرس، اضطراب و افسردگی حاکم در بین معلمان مدارس ابتدایی ناحیه 2 شهر همدان و تأثیر آن بر سلامت روان دانش آموزان بود.
روش: روش این مطالعه از نوع علی، مقایسه ­ای و جامعۀ آماری آن، شامل کلیۀ معلمین زن و مرد شاغل در مدارس ابتدایی پسرانه ناحیه 2 شهر همدان در سال تحصیلی 98-1397 بودند که با استفاده از روش نمونه­ گیری خوشه­ای چند مرحله ­ای، نمونه ­ای به حجم 100 نفر انتخاب شد. داده­ ها از طریق ابزار پرسشنامه استاندارد DASS (لویبوند و لویبوند، 1995)، به دست آمد. تجزیه و تحلیل داده­ ها، با استفاده از ازمون t مستقل در سطح معناداری 0.005 و با استفاده از نرم افزار SPSS.22 انجام شد.
یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد بین میزان افسردگی معلمین زن و مرد (61/0=sig) و میزان استرس و اضطراب آنها (70/0=sig) تفاوت معنی داری وجود ندارد. همچنین بین میزان سابقۀ تدریس و اضطراب معلمین (08/0=sig) و میزان افسردگی معلمین (09/0=sig) در گروه­ های سنی مختلف تفاوت معنی­داری مشاهده نگردید.
نتیجه گیری: براساس یافته های پژوهش میتوان گفت، استرس و افسردگی از جمله عوامل مهم و اساسی هستند که رفتار، روش تدریس، سلامت روانی معلمان را تحت تأثیر قرار می دهد که خروجی آن دانش آموزانی مضطرب، دلسرد، کم سواد و منفعل را تحویل جامعه خواهد داد. تضمین آینده جامعه نیاز به معلمانی توانمند، سالم و با نشاط و دانش آموزانی فعال، پرکار و جدی دارد. این هم ایجاب می کند تا هر جامعه ای جهت پیشبرد اهداف خود برای سلامت روانی معلمان و دانش آموزان اهمیت ویژه ای قائل باشد.

کلیدواژه‌ها


استورا، جین بنجامین. (2009). تنیدگی یا استرس، بیماری جدید تمدن. ترجمۀ پریرخ دادستان. (1394). تهران: انتشارات رشد
اصغری مقدم، محمدعلی؛ ساعد، فؤاد؛ دیباج نیا، پروین؛ زنگنه، جعفر. (1387). بررسی مقدماتی اعتبار و پایایی مقیاس های افسردگی، اضطراب و استرس در   نمونه های غیر بالینی، نشریه دانشور رفتار، 15(31): 38-23.
باغانی، مریم و دهقان نیشابوری، محسن. (1391). تأثیر اضطراب معلمان بر کیفیت تدریس، مجلۀ راهبردهای آموزش، 5(1):13-9.
بنی هاشمی، سیدجمال و احمدی، سید احمد. (1384). تأثیر آموزش گروهی ایمن سازی بر استرس شغلی معلمان ابتدایی شهرستان لردگان، مجله تازه ها  و پژوهش های مشاوره، ش: 16.
بیانی، علی اصغر؛ کوچکی، عاشورمحمد و کوچکی، قربان محمد. (1386). تعیین وضعیت سلامت روانی معلمان در استان گلستان با استفاده از چک لیست  نشانگان روانی، مجلۀ علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، 9(2): 44-39.
دادستان، پریرخ؛ منصور، محمود. (1395). بررسی اضطراب و افسردگی در بین معلمان مدارس، تهران: مرکز پروژه های دانشجویی.
رضایی، علیرضا. (1374). بررسی میزان شیوع، منابع و علائم استرس در میان معلمان ایرانی. مجموعۀ مقالات اولین سمینار استرس، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
 شاملو، سعید. (1391). مکاتب و نظریه ها در روان شناسی شخصیت، تهران: انتشارات رشد.
شجاعی باغینی، فریبا. (1376). بررسی میزان شیوع افسردگی اساسی در بین معلمین شهر کرمان و میزان مراجعه به پزشک جهت درمان افسردگی، رسالۀ    دکتری، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، استان کرمان.
فونتانا، دیوید. (2017). روان شناسی برای معلمان، ترجمۀ مهشید فروغان. (1396). تهران: انتشارات ارجمند.
کیانفر، فریبا و خردمند، حمید. (1377). بررسی میزان شیوع اختلالات روانی در معلمین شهر کرمان، رسالۀ دکتری، تهران: دانشگاه علوم پزشکی تهران.
کرلینجر، فردان. (2004). مبانی پژوهش در علوم رفتاری، ترجمۀ حسین پاشا شریفی و جعفر نجفی زند. (1392). تهران: انتشارات آوای نور.
محمدویری، امیدعلی؛ فتح آبادی، جلیل و شریفی، مسعود. (1393). بررسی میزان شیوع اختلالات روانی در معلمین مقطع ابتدایی شهر زنجان، اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روان شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی.
مشیریان فراحی، سیدمحمد مهدی؛ نوغانی دخت بهمنی، محسن؛ توکلی، حامد؛ نعمت اللهی، علی. (1393). بررسی افسردگی معلمان مدارس عادی و استثنایی و رابطۀ آن با فرسودگی شغلی، اولین همایش ملی پرستاری، روان شناسی، ارتقای سلامت و محیط زیست سالم، همدان: دانشکدۀ شهید مفتح.
هنرپروران، نازنین. (۱۳۹۰). مبانی بهداشت روان، تهران: انتشارات بشری.
 
Baker JA. (2006). contributions of teacher-child relationships to positive school adjustment during elementary school. J School Psychology; 44: 29-211.     
Champagne A, Brunault P. (2016). Personality disorders, but not cancer severity or treatment type, are risk factors for later generalised anxiety disorder and major depressive disorder in non metastatic breast cancer patients. Psychiatry research; 236: 64-70.
Coplan RJ, Closson LM, Arbeau KA. (2007). Gender differences in the behavioral associates of loneliness and social dissatisfaction in kindergarten. Journal of Child Psychology and Psychiatry; 48 (10): 95-988.
Cuijpers P, Sijbrandij M, Koole S. (2014). Psychological treatment of generalized anxiety disorder: a meta-analysis. Clinical psychology revie; 34 (2): 130-140.
Ferguson K, Frost L, Hall D. (2012). Predicting teacher anxiety, depression, and job satisfaction. Journal of teaching and learning, 8 (1).
Galanaki EP, Polychronopoulou SA, Babalis TK. (2008).  Loneliness and social dissatisfaction among behaviourally at-risk children. School Psychology, International; 29 (2): 29-214.
Grayson JL, Alvarez HK. (2008). School climate factors relating to teacher burnout: A mediator model. Teaching and Teacher Education; 24 (5): 63-1349.
Gustems-Carnicer J, & Calderón C. (2013). Coping strategies and psychological well-being among teacher education students. European Journal of Psychology of Education; 28 (4): 1127-1140.
Henry J D, Crawford JR. (2005). The short form version of the Depression Anxiety Stress Scales, DASS.21, Construct validity and normative data in a large non clinical sample. British Journal of Clinical Psychology; 44 (2): 227-239.
Johnson CS. (2009). Teaching stress and student characteristics as predictors of teacher behavior [dissertation]. Virginia: University of  Virginia.
Kelly A, Mckey C, Buen E, et al. (2010). Determining the relationship of acute stress, anxiety and salivary amylase level with performance of student nurse anesthetists during humanbased anesthesia simulator training; 78 (4): 9-301.
Kyricacou C H, Chein P E. (2004). Teacher stress in Taiwanese primary schools. Journal of Educational Enguiry; 5 (20): 86-104.
Laugaa D, Rascle N, Bruchon Schweitzer M. (2008). Stress and burnout among French elementary school teacher. Eur Rev Appl Psychol; 58 (4): 5-241.
Lissek S, Kaczkurkin AN, Rabin S. (2014). Generalized anxiety disorder is associated with overgeneralization of classically conditioned fear. Biological psychiatry; 75 (11): 909-915.
Lopata C, Toomey JA, Fox JD, et al. (2010). Anxiety and depression in children with HFASDs: Symptom levels and source differences. Journal of abnormal child psychology; 38 (6): 765-776.
Lovibond S H, Lovibond P F. (1995). Manual for the Depression Anxiety Stress Scales (DASS). New South Wales: Psychology Foundation Monograph.
Mahan P L, Mahan M P, Park N J. (2010). Work environment stressors, social support, anxiety, and depression among secondary school teachers. AAOHN Journal; 58 (5): 197-205.
Nelson J M,  Harwood H R A. (2011). metaanalysis of parent and teacher reports of depression among students with learning disabilities: Evidence for the importance of multi informant assessment. Psychology in the Schools; 48 (4): 371-384.
Richards J. (2012). Teacher stress and coping strategies: A national snapshot. In The Educational Forum July; 76 (3): 299-316.
Ripski M B, LoCasale Crouch J,  Decker L. (2011). Pre-service teachers: Dispositional traits, emotional states, and quality of teacher-student interactions. Teacher Education Quarterly; 38 (2): 77-96.
Roeser R W, Schonert Reichl K A, Jha A, et al. (2013). Mindfulness training and reductions in teacher stress and burnout: Results from two randomized, waitlist-control field trials. Journal of Educational Psychology; 105 (3): 787.
Song Z. (2008). Current situation of job burnout of junior high school teachers in shangqiu urban areas and its relationship with social support. Frontiers of Education in China; 3 (2): 295-309.
Steinhardt M A, Smith Jaggars S E, Faulk K E, et al. (2011). Chronic work stress and depressive symptoms: Assessing the mediating role of teacher burnout. Stress and Health; 27 (5): 420-429.
Taylor J. (2001). Coaches are people too an applied model of stress management for sport coaches. Journal of Applied Sport Psychology; 14: 27-50.
Weinberg R S, Gold D. (2003). Foundation of sport and exercise psychology. 3rd ed. Champaign, Il: Human Kinetics; 20-30.
Wong N, Kady L, Mewton L, et al. (2014). Preventing anxiety and depression in adolescents: a randomised controlled trial of two school based Internet delivered cognitive behavioural therapy programmes. Internet Interventions; 1 (2): 90-94.