فهم سوگیریهای تصمیم‌گیری مبتنی بر رویکرد علوم شناختی (مورد مطالعه: صنعت مشاوره مدیریت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت منابع انسانی پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه تهران-پردیس فارابی

3 استاد دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه تهران-پردیس فارابی

4 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه تهران

10.22034/ijes.2021.529218.1047

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، فهم سوگیری­های تصمیم‌گیری مشاوران سازمانی مبتنی بر رویکرد علوم شناختی بود.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش کیفی  بود. جامعه آماری پژوهش، مشاوران سازمانی یک شهرک صنعتی واقع در استان تهران در سال 1399 بودند. حجم نمونه 10 نفر به دلیل اشباع نظری و از طریق نمونه­گیری گلوله برفی انتخاب شد. برای جمع آوری داده ها از روش مصاحبه ساختاریافته برای تعیین پایایی از روش پایایی بین دو کدگذار (ضریب کاپای کوهن) استفاده شد، که عدد 0.86 بدست آمد و مورد تائید قرار گرفت. روایی نیز بر اساس پروتکل مصاحبه بود. تحلیل داده­ها با استفاده از کدگذاری باز معادل تحلیل محتوای کیفی در نرم افزار Maxqda 11 صورت گرفت.  
یافته­ها: یافته­های حاصل از مصاحبه با مشاوران شامل: 3 مقوله اصلی، 8 مقوله فرعی، 28 مفهوم و 161 کد اولیه بود که (3 مقوله اصلی؛ اطلاعات بیش از حد، نیاز به سریع عمل کردن و فقدان معنا) و (8 مقوله فرعی؛ در دسترس بودن، چارچوب بندی، اثر مرجع، تائید، نمایندگی، پافشاری، تعهد و توهم کنترل) بودند.
بحث و نتیجه­گیری: نتایج پژوهش نشان داد برای هر سه مقوله اصلی بدست آمده تجویزهای راهبردی وجود دارد، که با به کار بردن آن­ها می­توان تا حد زیادی سوگیری­های را کاهش داد. برگزاری کارگاههایی مانند تفکر انتقادی یا نقادانه به دلیل ساختارشکنی در چارچوب ذهنی افراد، شناخت تیپ شخصیتی خود و دیگران، روشن کردن اهداف قبل از دیدن و بررسی گزینه­ها، تخمین منابع اطلاعاتی به صورت موشکافانه و افزایش زمان برای تصمیم‌گیری باعث کاهش در بروز این سوگیری­ها می­شود.
 

کلیدواژه‌ها


Arnott D. (1998). A taxonomy of decision biases. Caulfield: Monash University. School of information management and systems
Arnott D. (2006). Cognitive biases and decision support systems development: A Design Science Approach Information Systems journal. 16)1(: 55–78
Battaglio R, Belardinelli P, Bellé N. Cantarelli P. (2018). Behavioral public administration ad fontes: A synthesis of research on bounded rationality. Cognitive biases and nudging in public organizations, Public Administration Review, 00, (00):1-17.
Behimehr S. Mansourian. Y. (2018). The role of cognitive biases in scientific information behavior of postgraduate students in Kharazmi university. Human information interaction. 5(1): 1-16. (Persian)
Benson B. (2016). Cognitive bias cheat sheet, https://betterhumans.coach.me/cognitive-bias-cheat-sheet-55a472476b18
Beshears J. Gino F. (2015). Leaders as decision architects. Harvard business review. Pp: 52-62
Bizerman H E. Moore, D. (2017). Managers and challenges of income decision making in the psychology of decision making and judgment, translated by Ali sarzaim. Second edition, Kargadan publishing
Carter C. Kaufmann L. Michel A. (2007) Behavioral supply management: a taxonomy of judgment and decision making biases, International Journal of Physical Distribution and Logistics Management. 37 (8): 631-669
Dror IE (2020), Cognitive and human factors in expert decision making: six fallacies and the eight sources of bias, analytical chemistry, 92: 7998-884
Drozdowski P, Rathgeb C, Dantcheva A, Damer N, Busch C. (2020). Demographic bias in biometrics: A survey on an emerging challenge. IEEE trans actions on technology and society. 1 (2): 89-104
Haidari A, Sayed Kalali N, Haidar E. (2014). An introduction to the riddle of development in the iranian management consulting industry. annual strategic management conference. www.strategicmanagement.ir
Haselton MG, Nettle D, Andrews PW. (2005). The evolution of cognitive bias. In Buss DM (ed.).The handbook of evolutionary psychology. hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons Inc. pp. 724–746.
Hilbert M. (2012). Toward a synthesis of cognitive biases: How noisy information processing can bias human decision making, Psychological Bulletin.138(2): 211-237.
https://shaparak.associates/category/business-consulting
Hughes T. Dossett L. Hawley S. Telem, D. (2020). Recognizing heuristics and bias in clinical decision-making, annals of surgery. 271(5): 813-814.
Jahani h. (2021). Understanding cognitive biases in decision making process (Case study: management consulting industry), PhD thesis university of Tehran farabi campus, School of management and accounting (Thesis is not defended)
Khaleghi Baigi M, Qara Che M. (2010). Dynamic management consulting industry: A Strategic development tool. Strategic Management Studies. 3:107-121
Kharazi K. (2017). The impact of cognitive sciences on contemporary psychology, Cognitive science news. 34: 77-82 (Persian)
Kim H. Stolte1 M. Humphreys G W. (2019). The relations between temporal and social perceptual biases: Evidence from perceptual matching, attention, Perception, & Psychophysics ,81: 599–606 https://doi.org/10.3758/s13414-018-01662-8
Mahmoodi A. Bang D. Olsen K. Zhao Y. A. Shi Z. Broberg K. Roepstorff A. (2015). Equality bias impairs collective decision-making across cultures. Proceedings of the national academy of sciences. 112(12). 3835-3840
Mobaraki M. (2012). Entrepreneurs' decision making models (methods, frameworks and mind maps). Samt Publications. Tehran
Murata A. Nakamura T. Karwowski W. (2015). Influence of cognitive biases in distorting decision making and leading to critical unfavorable incidents, www.mdpi.com/journal/safety,
Nouri P, Imanipour N, Talebi K, Zali M. (2018). Exploring positive outcomes of decision making biases in the field of entrepreneurial marketing. The Qualitative Report. 23(6):1364-1380.
Nouri P. (2017). Analysis of entrepreneurial marketing behavior with innovative ways and cognitive biases (Start-up entrepreneurs in nanotechnology and biotechnology). PhD thesis. University of Tehran, faculty of entrepreneurship. Department of entrepreneurship, New Business Entrepreneurship
Osmont A, Cassotti M, Agogué M, Houdé O, Moutier S (2015). Does mbiguity aversion influence the framing effect during decision making? Psychonomic Bulletin & Review 22(2).
Pohl R. F. (2016). Cognitive illusions: Intriguing phenomena in thinking, Judgement and Memory. Psychology Press
Ramos J V. Rubio J. L. Delpero C. Mioni G. Stablum F. Gomez Milan E. (2014). Jumping to conclusion bias. BADE and feedback sensitivity in schizophrenia and schizotypy. Consciousness and cognition. 26: 133–144.
Sharma A. Nandi S. (2018). A review of behavioral decision making in the newsvendor problem, operation and supply chain management. 11 (4): 200 - 213
Stafford T, Holroyd J, Scaife R. (2018). Confronting bias in judging: A framework for addressing psychological biases in decision making. University of Sheffield. V:4.
Tweedale, J. W. (2014). A review of cognitive decision making within future mission systems. Procedia Computer Science. 35. 1043-1052.
Yin R. K. (2003) Case study research: Design and methods. 2nd ed. Thousand oaks California: Sage Publications.
دوره 15، شماره 1
فروردین 1401
صفحه 57-71
  • تاریخ دریافت: 10 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری: 02 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 06 مهر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 فروردین 1401