مطالعه قوم نگارانه فرهنگ‌ سازمانی مدرسه بر اساس دیدگاه شاین: مطالعه موردی دو مدرسه ابتدایی شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

10.22034/ijes.2021.532315.1078

چکیده

هدف: هدف این پژوهش مطالعه قوم نگارانه فرهنگ‌ سازمانی دو مدرسه ابتدایی شهر مشهد بر اساس دیدگاه شاین بود.
روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا قوم‌نگاری با رویکرد کیفی است. نمونه موردمطالعه را 15 نفر از مدیران، معاونان، معلمان و دانش‌آموزان در دو مدرسه ابتدایی دخترانه و پسرانه در شهر مشهد در سال تحصیلی 99-1398 تشکیل دادند که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌ها از روش مشاهده‌ نیمه مشارکتی و مصاحبه نیمه-ساختاریافته و برای تحلیل داده‌ها از تکنیک کدگذاری در سه مرحله‌ کدگذاری باز، محوری و گزینشی بهره گرفته شد. اعتبار نتایج بر اساس معیارهای چهارگانه گوبا و لینکن و با اطمینان از میزان «موثق بودن» داده‌ها و نیز کدگذاری و بازبینی توسط اعضای تیم پژوهش تأمین شد.
یافته‌ها: نتایج حاکی از شناسایی و استخراج 37 مقوله گزینشی در سه سطح الگوهای رفتاری (18 کد گزینشی)، ارزش‌ها و هنجارها (12 کد گزینشی) و مفروضات بنیادین و باورها (7 کد گزینشی) بر اساس دیدگاه شاین بود. از مجموع 436 کد باز، 227 کد در سطح الگوهای رفتاری، 121 کد در سطح ارزش‌ها و باورها و 88 کد در سطح مفروضات بنیادین شناسایی شدند. از مجموع 88 کد محوری، 42 کد در سطح الگوهای رفتاری، 29 کد در سطح ارزش‌ها و هنجارها، و 17 کد در سطح مفروضات بنیادین فرهنگ‌سازمانی استخراج شدند. از ویژگی‌های مهم فرهنگ سازمانی در سطح الگوهای رفتاری می‌توان به تعامل اجتماعی ضعیف میان اعضای مدرسه و رفتار نامناسب کادر مدرسه با دانش‌آموزان و در سطح ارزش‌ها و هنجارها به همکاری، همدلی اجتماعی با والدین و انگیزش دانش آموزان و در سطح مفروضات به تعاون و همکاری والدین و دانش‌آموزان در امور مدرسه، نظارت و مدیریت رفتار انضباطی دانش‌آموزان و کارکنان اشاره نمود.
بحث و نتیجه‌گیری: نظر به غلبه ویژگی‌های فرهنگ سازمانی بوروکراتیک، رسمی و قیمی از نوع کنترلی به ویژه دوگانگی بین بوروکراسی و مشارکت طلبی ضروری است توجه ویژه‌ای به مقوله نرم و چندلایه‌ای فرهنگ سازمانی مدرسه که رفتارهای آشکار اعضای مدرسه را به‌ویژه در امر آموزش و یادگیری تحت تأثیر قرار می‌دهد، در فرایند سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری آموزشی از سوی سیاست‌گذاران آموزشی به‌ویژه مدیران مدارس صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها


دوره 14، شماره 2
پاییز و زمستان 1400
صفحه 115-127
  • تاریخ دریافت: 26 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 19 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 12 مهر 1400