شناسایی موانع و چالش‌های اجرای برنامه‌ریزی‌ استراتژیک در نظام آموزش عالی و اثر آن بر نوآوری سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری مدیریت، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 استادیار گروه روان شناسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان، ایران

3 دانشـیار مــدیریت دولتـی، واحد کرمـان، دانشـگاه آزاد اســلامی، کرمـان، ایـران

چکیده

هدف: ﻫﺪف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ شناسایی موانع و چالش‌های اجرای‌ برنامه‌ریزی‌ استراتژیک در نظام آموزش عالی و اثر آن بر نوآوری سازمانی بود.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، پژوهشی کاربردی و از نظر روش اجرا تلفیقی (کیفی- کمّی) بود. جامعه بخش کیفی شامل خبرگان دانشگاهی در رشته‌های برنامه‌ریزی استان خراسان رضوی در سال تحصیلی 400-1399 بودند که تعداد 30 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری هدفمند به عنوان نمونه و طبق اصل اشباع نظری انتخاب شدند در بخش کمّی نیز جامعه آماری شامل روﺳﺎ و ﻣﻌﺎوﻧﯿﻦ داﻧﺸﮕﺎه‌‌های مختلف استان خراسان رضوی در سال تحصیلی 1399-1398 ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد 320 ﻧﻔﺮ بودند ﮐـﻪ بر اساس فرمول کوکران تعداد 175 ﻧﻔﺮ با روش نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش کیفی مصاحبه و اعتبار آن با روایی محتوایی و پایایی نیز با ضریب توافق کدگذاری حاصل شد. در بخش کمّی نیز  پرسشنامه محقق ساخته موانع و چالش‌های برنامه‌ریزی استراتژیک با 50 گویه، اجرای برنامه‌ریزی استراتژیک (Barisons, 2010) و نوآوری سازمانی (Ismail, 2002) بود که روایی محتوایی پرسشنامه موانع و چالش‌های برنامه‌ریزی استراتژیک با نظر متخصصان تأیید و پایایی پرسشنامه‌ها با روش آلفای کرونباخ برای هر سه ابزار به ترتیب93/0، 91/0 و 94/0 حاصل شد. تحلیل داده‌های بخش کیفی با روش تحلیل مضمون و در بخش کمّی از آماره‌های توصیفی با نرم‌افزار Spss26 و تحلیل عاملی تاییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار Smart pls24 استفاده شد.  
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد موانع و چالش‌های اجرای  برنامه‌ریزی استراتژیک در 5 مؤلفه اصلی (ﻣﻮاﻧﻊ ﻓﺮدی، ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ، ﻣﺤﯿﻄﯽ، برنامه‌ریزی و مدیریت) و 50 شاخص بود. همچنین نتایج نشان داد ﻣﻮاﻧﻊ و چالش‌های برنامه‌ریزی استراتژیک ﺑر اجرای برنامه‌ریزی استراتژیک اثر ﻣﻌﻨﯽ‌دار(39/25=t) و ﻣﻌﮑﻮس با ضریب مسیر (74/0-) و اجرای برنامه‌ریزی استراتژیک  نوآوری سازمانی اثر معنی‌دار (81/48=t) و ﻣﺜﺒﺖ با ضریب مسیر (84/0) وﺟﻮد داشت.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت نظام آموزش عالی برای افزایش نواوری سازمانی باید از برنامه‌ریزی استراتژیک مناسبی برخوردار باشد و جهت تحقق آن باید موانع و چالش‌های مختلف درون و برون سازمانی را اولویت ‌بندی نماید

کلیدواژه‌ها


 Alfi Z, Mahdavi Olya, Najafzadeh M. R. (2018). Relationship between internal factors and strategic planning in sports delegations of Ardabil province. journal of sports science, 9 (28): 49-62.
Alshehhi A, AlMulla H, Mansoor W. (2019). Strategic planning impact on innovation and organizational performance in the UAE. in international conference on advances in business and law. 3(1): 5-17.
Bahrami S, Rajaeepour S, Aghahosseni T, et al. (2011). Analysis of multiple relationships of intellectual capital and organizational innovation in higher education. quarterly journal of research and planning in higher education. 17 (3): 27-50.
Batra S, Sharma S, Dixit M R, Vohra N. (2018). Does strategic planning determine innovation in organizations? A study of Indian SME sector. australian journal of management, 43(3): 493-513.
Brenes E. R, Mena M, Molina G. E. (2008). Key success factors for strategy implementation in Latin America. journal of business research, 61(6): 590-598.
Change S, Lee M.A. (2008). The linkage between knowledge accumulation capability and organizational innovation, Journal of knowledge management, 12(1): 3-20.
Dehghan R, Talebi K, Arabioun A. (2012). Organizational entrepreneurship and innovation at medical sciences universities of iran. payavard. 6 (1): 22-33.
Edwards-Schachter M. (2018). The nature and variety of innovation. international journal of innovation studies, 2(2): 65-79.
Elbanna S, Andrews R, Pollanen R. (2016). Strategic planning and implementation success in public service organizations: evidence from canada. public management review, 18(7): 1017-1042.
Forouzandeh Dehkordi L. (2006). An overview of strategic planning models. management knowledge quarterly, 12 (45): 122-135.   
Haghighi M, Rahmani Yoshanloui H, Asiani,Torabi A. (2011). Prioritize barriers to the implementation of strategic organizational plans. journal of strategic management research, 49 (51): 33-52. 
Hill S. E. K., Thomas E. G, Keller L. F. (2009). A collaborative, ongoing university strategic planning framework: Process, landmines, and lessons. Planning for higher education, 37(4): 16-30.
Hojati Najafabadi M, Fadavi M. (2017). The Relationship between organizational forgetting with organizational Innovation and organizational agility among the employees of Isfahan education organization. research on educational leadership and management, 3(11): 75-100.
Hosseini Y, Hamzaian K. (2010). Identifying obstacles to the implementation of strategic plans by interpretive structural equation. Fifth international conference on strategic management, january 89. journal of paramedical school, Tehran university of medical sciences, Tehran.
Ismail A, Belli R, Sohn W, Toussaint L. (2002). Internal consistency and reliability of a questionnaire assessing organizational innovation in two schools of dentistry. journal of dental education, 66 (4): 469-477.
Jakovljevic M. (2018). A model for innovation in higher education. south African journal of higher education, 32(4): 109-131.
Javaheri S, Abdolvand A, Mohammadloo A. (2018). Investigating and ranking barriers to strategic implementation in telecommunication center of Tehran province. emerging science journal, 2(1): 20-30.
Kaplan R S, Norton P. (1996). The balanced score- card- translating strategy into action, Boston: Harvad business school press.
Khalili Shorini S, Mohazari M. (2014). Recognize the obstacles to the implementation of strategic plans and prioritize them. quarterly journal of strategic management research, 20 (56): 111-132.
Khatami B, Mehdizadeh H. (2008). Comparative study and evaluation of strategic planning models and presentation of a new planning framework. journal of tomorrow management, 6 (19): 22-41.
Khayati A, Selim M. (2019). The status of innovation in Saudi universities. cogent education, 6(1): 1-12.
Mamula T, Pantić-Popović S. (2015). Relationship between innovativeness and strategic planning: empirical research. industrija, 43(4): 47-65.
Muminović E, Radosavljević U, Beganović D. (2020). Strategic planning and management model for the regeneration of historic urban landscapes: the case of historic center of Novi Pazar in Serbia. sustainability, 12(4): 13-23.
Najmaei A. (2010). Strategic management of strategic innovation (March 1, 2010). Available at SSRN:
Obradovic D, Obradovic D. (2016). The role innovation on strategic orientations and competitiveness of enterprises. Ecoforum Journal, 5(1): 90-95.
Rahimnia F. (2005). Towards understanding the impeders of strategy implementation in higher education (HE)–a case of HE institutes in Iran. quality assurance in education, 13(2): 132-147.
Sadeghi, Mansour, Sadeghi, Alireza, Nikokar, Gholam Hossein, Naderi Khorshidi, Alireza. (2011). Analysis of organizational, individual and group factors affecting the development of innovation in research and technology organizations, 3 (5): 36-66. )
Shekari, G, Haghbin, S. (2019). The Relationship between strategic planning and organizational innovation in Kaleh manufacturing company, 5th international conference on management and accounting sciences, Tehran.
Silva J J, Cirani C B. S. (2020). The capability of organizational innovation: systematic review of literature and research proposals, 27(4): 1-16.
Soleimani M, Niknam M, Syed Salehi. (2010). Investigating the obstacles and problems of implementing strategic management in Iran's electricity industry. quarterly journal of quantitative studies in management.4 (2): 1-18.
Yoshikuni A C, Favaretto J. E. R, Albertin A. L, Meirelles F. D. S. (2018). The influences of strategic information systems on the relationship between innovation and organizational performance.  Brazilian business review, 15(5): 444-459.