الگوی عوامل موثر بر رشد اخلاقی و تعیین وضعیت آنها در دانش ‌آموزان دوره ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای، گروه مدیریت آموزشی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش بررسی الگوی عوامل موثر بر رشد اخلاقی و تعیین وضعیت آنها در دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود.
روش‌ شناسی: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا آمیخته (کیفی و کمی) بود. جامعه پژوهش در بخش کیفی خبرگان رشد اخلاقی بودند که با توجه به اصل اشباع نظری تعداد 12 نفر از آنها با روش‌های نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. جامعه پژوهش در بخش کمی دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 99-1398 بودند که طبق فرمول کوکران تعداد 377 نفر آنها با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با روش‌های مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری و با روش‌های کدگذاری باز، محوری و انتخابی و آزمون تی تک نمونه‌ای در نرم‌افزار SPSS-21 تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌های بخش کیفی نشان داد که عوامل موثر بر رشد اخلاقی دارای 88 مفهوم، 20 عامل و 6 مقوله بود که مقوله‌ها و عامل‌ها شامل محیط زندگی و نحوه تربیت (با سه عامل نقش محیط خانواده در رشد اخلاقی، نقش محیط آموزشی در رشد اخلاقی و نقش گروه همسالان در رشد اخلاقی)، استدلال‌های اخلاقی (با سه عامل استدلال‌های شناختی، استدلال‌های عاطفی و استدلال‌های روانی- حرکتی)، فضای حمایتی (با سه عامل برخورداری خانواده و مربیان از دانش علمی، استفاده از مشوق‌ها و توجه به مسائل معنوی)، آسیب‌های روانی، اجتماعی و آموزشی (با چهار عامل آسیب‌های ناشی از ویژگی‌های شخصیتی و روانی، آسیب‌های ناشی از استفاده غیرصحیح از رسانه‌ها، آسیب‌های ناشی از مشکلات خانوادگی و آسیب‌های ناشی از کارکردهای آموزشی)، ایجاد شناخت (با سه عامل مسئولیت‌پذیری، توانمندسازی و الگوپذیری) و فضائل اخلاقی (با چهار عامل نوع‌دوستی، کرامت انسانی، قانون‌مداری و توان تصمیم‌گیری) بودند. یافته‌های بخش کمی نشان داد که بین میانگین همه عوامل با میانگین جامعه تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P).
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر برنامه‌ریزی برای بهبود رشد اخلاقی دانش‌آموزان ضروری است. بنابراین، متخصصان و برنامه‌ریزان حوزه تعلیم‌وتربیت می‌توانند با توجه به مقوله‌ها و عامل‌های این پژوهش برنامه‌هایی جهت بهبود رشد اخلاقی دانش‌آموزان دوره ابتدایی طراحی و اجرا کنند.

کلیدواژه‌ها


Abbaszadeh A, Ranjdoost Sh, Azimi M. (2020). Explaining the components of moral development for junior high school students in the framework of the philosophy of Islamic education. Journal of Research in Islamic Education, 28 (47): 157-141.
Asarnejad S, Firoozian E, Ghaneh A.A. (2019). Extracting and prioritizing the effective components on reducing the publication of criminal content of public morality in Telegram. Journal of Media Studies, 13: 126-107.
Boardley ID, Smith AL, Mills J, Grix J, Wynne C, Wilkins L. (2018). Development of moral disengagement and self-regulatory efficacy assessments relevant to doping in sport and exercise. Psychology of Sport and Exercise, 36: 57-70.
Bosliki H. (2019). Factors of children's moral development in the parent-child relationship from the perspective of moral psychology. Research Ethics Quarterly, 2 (4): 135-113.
Dahl A. (2019). The science of early moral development: On defining, constructing, and studying morality from birth. Advances in child Development and Behavior, 56: 1-35.
Firoozmehr M. (2020). Factors affecting moral growth with a Quranic perspective. Quarterly Journal of Quranic and Hadith Studies, 2 (2): 33-8.
Garrigan B, Adlam ALR, Langdon PE. (2018). Moral decision-making and moral development: Toward an integrative framework. Developmental Review, 49: 80-100.
Haffman M. (2018). Moral internalization: Current theory and research. Advances in Experimental Social Psychology, 10: 85-133.
Kalantri Qazvini Sh, Qorichian N, Arasteh H, Mohammad Davoodi A. (2017). Identify the dimensions and components of student ethics. Journal of Culture at Islamic University, 7 (2): 264-241.
Krettenauer T. (2017). Pro-environmental behavior and adolescent moral development. Research on Adolescence, 27(3): 581-593.
Nieuwazny J, Nowakowski K, Ptaszynski M, Masui F, Rzepka R, Araki K. (2021). Does change in ethical education influence core moral values? Towards history- and culture-aware morality model with application in automatic moral reasoning. Cognitive Systems Research, 66: 89-99.
Perales A. (2019). Ethical training as a support for the moral development of students in health sciences programs: towards a teaching focused on the needs of the student as a person. Revista Peruana de Medicina Experimental y Salud Publica, 36(1): 100-105.
Place KR. (2019). Moral dilemmas, trials, and gray areas: Exploring on-the-job moral development of public relations professionals. Public Relations Review: 45(1): 24-34.
Roche C, Thoma S. (2017). Insights from the defining issues test on moral reasoning competencies development in community pharmacists. American Journal of Pharmaceutical Education, 81(8): 5913.
Shahgholian Ghahfarkhi R, Rumi I, Salmani A, Alvandi M. (2019). Determining the effective factors on promoting the role of religious education and ethics of instructors in a military university. Journal of Research in Islamic Education, 27 (45): 121-93.
Sheikhi M. (2011). Factors affecting the health of the administrative system and the growth of moral values in it. Journal of Islam and Management Research, 1 (2): 126-99.
Souza AD, Kotian SR, Pandey AK, Rao P, Kalthur SG. (2020). Cadaver as a first teacher: A module to learn the ethics and values of cadaveric dissection. Journal of Taibah University Medical Sciences, 15(2): 94-101.
Thapa A, Cohen J, Guffey S, Higgins-D’Alessandro A. (2013). A review of school climate research. Review of Educational Research, 83(3): 357-385.
Vojdani F. (2015). Components, dimensions and degrees of moral change in the Holy Quran. Bi-Quarterly Journal of Islamic Education, 10 (20): 176-155.
Zhiyenbayeva NB, Abdrakhmanova RB, Abdrakhmanova AE, Tapalova OB, Samal K, Elmira U. (2014). Experimental study of students’ spiritual-moral development. Procedia- social and Behavioral Sciences, 131: 465-469.