طراحی مدل رهبری عدالت محور در مدیریت مدارس ابتدایی شهر تهران با رویکردی مدلسازی معادلات ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

هدف: هدف این پژوهش طراحی مدل رهبری عدالت‌محور در مدیریت مدارس ابتدایی شهر تهران با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود.
روش شناسی‌: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا مقطعی از نوع کمی بود. جامعه پژوهش مدیران مدارس ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 99-1398 به تعداد 1419 نفر بودند که بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 302 نفر محاسبه شد که این افراد با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای مرحله‌ای با رعایت نسبت حجم مناطق انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته رهبری عدالت‌محور با 63 آیتم استفاده که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان و روایی سازه آن با روش تحلیل عاملی اکتشافی و پایایی آن با روش‌های آلفای کرونباخ و ترکیبی تایید شد. داده‌ها با روش‌های تحلیل عاملی اکتشافی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و PLS تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که رهبری عدالت‌محور دارای شش بعد شرایط علی (با دو مولفه عوامل سازمانی و عوامل نگرشی)، پدیده محوری رهبری عدالت‌محور (با چهار مولفه الگوهای رفتاری و ویژگی‌های اخلاقی، حمایت از طریق ارتباطات دوجانبه، تقویت رفتار اخلاقی و تصمیم‌گیری)، راهبردها و اقدامات (با دو مولفه تحقق پاداش از طریق عملکرد و تحقق اهداف از طریق پاداش)، شرایط مداخله‌گر (با سه مولفه تفاوت‌های مدیران، تفاوت‌های کارکنان و تغییرات مدیران)، شرایط زمینه‌ای (با دو مولفه عوامل تشویق‌کننده رفتارهای عادلانه و عوامل تهدیدکننده رفتارهای عادلانه) و پیامدها (با سه مولفه پیامدهای مربوط به مدارس، پیامدهای مربوط به کارکنان و پیامدهای مربوط به مدیران) بود. همچنین، نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل رهبری عدالت‌محور دارای برازش مناسبی بود و مولفه‌های هر یک از ابعاد بر بعد مربوط به خود و همه ابعاد بر رهبری عدالت‌محور اثر معنادار داشتند (05/0>P).
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، برنامه‌ریزی برای استفاده از مدل رهبری عدالت‌محور جهت بهبود مدیریت مدارس ضروری است. در نتیجه، مسئولان و برنامه‌ریزان می‌توانند از مدل رهبری عدالت‌محور جهت بهبود عملکرد مدیران استفاده نمایند و برای آنها دوره‌های ضمن خدمت در قالب کارگاه‌های آموزشی برگزار نمایند.

کلیدواژه‌ها


Ahmad S. (2018). Can ethical leadership inhibit workplace bullying across East and West: Exploring cross-cultural interactional justice as a mediating mechanism. European Management Journal, 36(2): 223-234.
Amar AD, Hlupic V. (2016). Leadership for knowledge organizations. European Journal of Innovation Management, 19(2): 239-260.
Beyarcelik E B, Findikli M A. (2016). The Mediating Effect of Job Satisfaction on the Relation Between Organizational Justice Perception and Intention to Leave. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 235: 403-411.
Bouazzaoui M, Wu H, Roehrich JK, et all. (2020). Justice in inter-organizational relationships: A literature review and future research agenda. Industrial Marketing Management, 87, 128-137.
Cui Y, Jiao H. (2019). Organizational justice and management trustworthiness during organizational change: Interactions of benevolence, integrity, and managerial approaches. Information Processing & Management, 56(4): 1526-1542.
Feng T, Wang D, Lawton A, Luo BN. (2019). Customer orientation and firm performance: The joint moderating effects of ethical leadership and competitive intensity. Journal of Business Research, 100: 111-121.
Ghaderi E, Memarzadeh Gh, Alipour H, Mirsepassi N. (2020). Identification and prioritization of the indicators of justice-oriented training and improvement system. Journal of New Approaches in Educational Administration, 10(3): 167-192. (In Persian)
Grover SL, Coppins A. (2012). The intersection of justice and leadership: Testing a moderation model of contingent reward and interpersonal fairness. European Management Journal, 30(6): 490-498.
Hasanpour E, Imani M N, Oladian M. (2020). Presenting a leadership model of performance in the ministry of education. Jundishapur Education Development Journal, 11(Special Issue): 184-199.
Hazrati M, Memarzadeh Tehran Gh. (2014). Designing the model of ethical leadership, compatible to the governmental organizations of Iran. Journal of Development Evolution Management, 18: 63-70.
Kiersch C, Peters J. (2017). Leadership from the inside out: Student leadership development within authentic leadership and servant leadership frameworks. The Journal of Leadership Education, 16(1): 148-168.
Kim S J, Chung E K. (2019). The effect of organizational justice as perceived by occupational drivers on traffic accidents: Mediating effects of job satisfaction. Journal of Safety Research, 68: 27-32.
Le H, Pan L. (2021). Examining the empirical redundancy of organizational justice constructs. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 165, 21-44.
Manteghi M, Shaabani Sichani M. (2009). Justice-oriented development and the Iranian-Islamic paradigm. Interdisciplinary Quaranic Studies, 2(1): 17-32.
Su X, Lin Y, Chen C, Lowe A. (2019). Are educational managers credible or overconfident? Evidence from share repurchases in Taiwan. Pacific-Basin Finance Journal, 56: 93-112.
Walumbwa F O, Hartnell C A, Misati E. (2017). Does ethical leadership enhance group learning behavior? Examining the mediating influence of group ethical conduct, justice climate, and peer justice. Journal of Business Research, 72: 14-23.
Zarei Matin H, Yazdani H, Ataei B. (2017). Developing a model for justice leadership in the oil industry using the Grounded theory (Case study: Iranian Oil Pipeline and Telecommunication Company). Human Resource Management in Oil Industry, 9(33): 35-64.