تحلیل جامعه شناختی اولویت های تربیت شهروند مطلوب در اسناد رسمی و واقعیت اجتماعی مدرسه

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، دانشگاه ازاد تهران مرکزی، تهران ایران

2 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه ازاد تهران مرکزی، تهران، ایران

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت­بندی مؤلفه­های شهروندی مطلوب از نظر نظام رسمی جمهوری اسلامی و میان دانش­آموزان انجام گرفت.
روش: روش مطالعه این پژوهش کمی-کیفی بود که برمبنای آن نخست با مرور اسناد رسمی(قانون اساسی و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش) با منطق روش تحلیل محتوای کیفی، مؤلفه­های تربیت شهروندی مطلوب مدنظر نظام جمهوری اسلامی ایران به صورت نظری، فیش­برداری شد. سپس فرایند کدگذاری کیفی روی آنها انجام گرفت. در ادامه برای شناسایی جایگاه مؤلفه­های شهروندی و نمود آنها در بین دانش­آموزان(واحد تحلیل)، از میان معلمان متوسطه پسرانه شهر تهران به عنوان واحد مشاهده به روش پیمایش و با استفاده از نمونه­گیری خوشه­ای چند­مرحله­ای، نمونه­ی 210 نفری انتخاب شد. داده­ها با استفاده از پرسشنامه خودساخته جمع­آوری گردید که مقدار الفای آن 82/. در سطح قابل قبولی بدست آمد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از  نرم افزارspss و با استفاده تحلیل عامل اکتشافی و در سطح معناداری 0.05 انجام شد.
یافته­ها: در این پژوهش با واکاوی مفهومی اسناد مورد مطالعه، مشخص شد که تمامی مؤلفه­های تربیت شهروندی در جمهوری اسلامی ایران با محوریت دین و رسیدن به قرب الهی مفهوم­سازی ­شد. براین اساس شهروند در حوزه دینی با شاخص­های اعتقادی، عبادی، شناختی و در حوزه اجتماعی با شاخص­های منفعت اجتماعی، مشارکت و نقش­آفرینی مجزای اجتماعی مطلوب به­شمار می­آید. با بررسی محورهای شهروندی در بین دانش­آموزان مؤلفه­ی اعتماد و مسئولیت­پذیری با (مقدارویژه 012/6  و تعهد دینی و سازمانی با مقدار ویژه 073/2 بیشترین نمود را در بین دان­آموزان داشتند.
نتیجه ­گیری: با بررسی نسبت داه­های دو بخش کمی و کیفی می­توان نتیجه گرفت لزوم توجه به اولویت­های تربیت دانش­آموزان به­عنوان شهروندان آینده می­تواند به هم­گرایی دورنی نظام رسمی و واقعیت جامعه کمک کند.

کلیدواژه‌ها